Help! Bang voor wespen hoeft niet
Door Janneke Boluijt
Moeders laten hun kind achter en gaan ervandoor. Colaglazen worden omgegooid en ijsjes belanden op de grond. De wesp jaagt iedere zomer hele families weg van terras, balkon en barbecue.
Wie een allergie heeft voor wespensteken, heeft een goede reden een blokje om te gaan bij het naderen van een zoemende struik.
Maar vaak zijn het juist de mensen die níet allergisch zijn, die binnen drie seconden binnen staan en met een angstige blik wachten tot-ie weg is.
Het veelgehoorde 'gewoon stil blijven zitten' wil er bij hen niet in. ,,Ik heb altijd de neiging om met mijn armen te gaan maaien als er een in mijn buurt komt,'' schrijft een angstige forumbezoeker.
De wesp heeft vooral last van een imagoprobleem, weet psycholoog Janneke Koopman. In haar praktijk van angstbehandelcentrum IPZO in Nieuwegein ontvangt ze elk jaar een stuk of acht mensen met een heuse wespenfobie. Volwassenen, maar ook kinderen, die 's zomers het liefst de hele dag binnen zitten om er maar geen tegen te komen.
Die extreme angst kan twee redenen hebben: ,,Vaak hebben ze ooit een nare ervaring gehad met wespen of zijn ze beïnvloed door iemand uit hun omgeving die hen heeft aangeleerd dat wespen levensgevaarlijk zijn.''
Ze staan bekend als agressieve, wraakbeluste beesten die steken om niets. ,,Zeer onterecht,'' zegt biologe Marijke van Damme, die als kind doodsbang was voor wespen, totdat ze een keer werd gestoken. ,,Dat viel me alles mee.''
Toen ze zich in de zwart-gele griezeltjes ging verdiepen werd ze gefascineerd door hun leefwereld. Tegenwoordig werkt ze bij de Vereniging voor Veldbiologie (KNNV). ,,Ik ben altijd buiten, bevind me de hele zomer in de buurt van wespen en ben in tien jaar niet gestoken.''
De grootste illusie die veel mensen hebben, is volgens haar het idee dat een wesp het op mensen heeft gemunt. Een wesp komt niet op óns, maar op ons eten af. ,,Muggen zijn veel schadelijker, die zoeken ons op om ons te bijten. En een muggenbeet is hinderlijker dan een wespensteek, waar je na een paar minuten niets meer van voelt. Bovendien eten wespen juist muggen.''
Toch komt deze haast collectieve angst niet helemaal uit de lucht vallen. Psycholoog Koopman vergelijkt het met angst voor spinnen, smalle ruimtes en hoogte, dingen waar veel mensen niet gelukkig van worden. ,,Het is onze natuur om op onze hoede te zijn bij wespen, want ze kunnen steken. Het is te vergelijken met het ongemakkelijke gevoel dat je hebt in smalle ruimtes of op een hoge toren.''
De natuurlijke afkeer komt ook doordat ze snel vliegen en het bromgeluid dat ze produceren. Problematisch wordt het als dit beschermingsmechanisme is doorgeslagen, dan heb je dikke kans een fobie te ontwikkelen. Koopman: ,,Als je gaat hyperventileren bij het zien van een wesp op een foto, heb je dringend hulp nodig.''
Angst in mindere mate is ook een last. Als je niet meer lekker op een terrasje kan zitten, moet je daar toch eens over nadenken.
Afkeer van wespen wordt groter naarmate je ze meer gaat vermijden, weet Koopman. Zo ontstaan alle fobieën. Soms zijn mensen bang omdat ze een keer een nest zijn tegengekomen, bij anderen is het aangepraat; die zijn er van kinds af aan al bang voor. ,,Hoe meer ze situaties met wespen uit de weg gaan, des te banger ze worden.''
Het is zaak om juist níet hard weg te rennen, maar leren omgaan met wespen in je omgeving. Dat zal wel moeten, want ze zijn er toch altijd en je kunt ze niet ontlopen. Bioloog Van Damme: ,,Natuurlijk zijn er plaatsen waar ze minder voorkomen en kun je ervoor zorgen dat ze zo min mogelijk in je buurt komen, maar ze echt ontlopen kan niet zonder je dagelijkse leven een stuk onaangenamer te maken.''
De manier om van je angst af te komen, is je verdiepen in de wereld van de wesp, vinden zowel bioloog als psycholoog. Er bestaan veel fabeltjes over wespen, die niet bevorderlijk zijn voor de bestrijding van angst.
Om maar wat te noemen: een wesp komt níet op de geur van parfum af. Wespen zijn vleeseters en houden ook van zoetigheid, maar zullen je niet achtervolgen als je kleding in felle kleuren draagt. Ze voelen zich bedreigd en zullen zich verdedigen als je slaat. Maar wie rustig blijft, kan een wesp gewoon over de hand laten lopen. Bedenk dan vooral dat die wesp zich gewoon vergist en eigenlijk alleen een slokje sinas of een hapje van je broodje wil.
Een beetje meer ontspannen in het bijzijn van de insecten kan geen kwaad.
Bron: www.ad.nl